Trinitatis VII of 7e zondag na Trinitatis
Trinitatis VII is de 7de zondag na Trinitatis. Niet minder dan vier cantates voor deze dag.
Widerstehe doch der Sünde, BWV 54, is een vroege Weimar-cantate en de oudste bestaande cantate voor een solostem. Er is enige discussie over wanneer deze cantate werd geschreven, maar de teksten zijn van Georg Christian Lehms, die de teksten schreef voor de 1400 (!) cantates van Cristoph Graupner (1683-1760). Ik moet zeggen dat ik niet bekend was met het werk van Graupner, maar zoek het op, het is het waard.
Vervolgens volgen drie Leipzig-cantates uit de eerste drie volledige liturgische cycli. Ärgre dich, o Seele, nicht, BWV 186, is gebaseerd op een eerdere Weimar-Advent-cantate (BWV 186a), die verloren is gegaan. Leipzig hield Tempus Clausum in acht (geen muziek in de mis) tijdens Advent (Weimar deed dat niet), dus Bach koos ervoor het werk uit te breiden en het voor een ander liturgisch moment opnieuw te gebruiken. Een fijne cantate zou nooit verspild moeten worden.
Was willst du dich betrüben, BWV 107, maakt deel uit van de koraalpasantate-cyclus van 1724-1725. Maar het is enigszins een uitzondering in zijn structuur: bijna alle cantates van die cyclus laten het koraal waarop het is gebaseerd ongewijzigd in de eerste en laatste beweging, met andere aria's en recitatieven ertussen. Deze cantate BWV 107 gebruikt echter de "per-omnes-versus"-structuur: de tekst van het koraal blijft ongewijzigd. Het is een ouder manier van werken, en Bach gebruikte het in vroege werken. Hij gebruikte het ook later wanneer hij niet kon vertrouwen op een goeie dichter voor een libretto, maar het blijft een geheim waarom hij het hier gebruikte. Het koraal is gebaseerd op de evangelische tekst van de Spijziging van de Menigte met Broden en Vissen.
Na zijn start als Thomaskantor in 1723 schreef Bach ongeveer 150 cantates in een wekelijks ritme, tot de lente van 1726 toen hij volledig stopte, en daarna opnieuw begon maar in een gemakkelijker tempo. Es wartet alles auf dich, BWV 187, dateert van die zomer in 1726. Het maakt deel uit van een serie van zeven cantates die Bach schreef met teksten die tien jaar eerder door zijn neef Johann Ludwig Bach werden gebruikt. Bach voerde die cantates van zijn neef in Leipzig uit, maar hij hield zozeer van de teksten dat hij zijn eigen versie wilde creëren.
Muziek voor vandaag
- Widerstehe doch der Sünde, BWV 54 (eerste uitvoering 4 maart 1714, Weimar periode)
- Ärgre dich, o Seele, nicht, BWV 186 (eerste uitvoering 11 juli 1723, Leipzig periode)
- Was willst du dich betrüben, BWV 107 (eerste uitvoering 23 juli 1724, Leipzig periode)
- Es wartet alles auf dich, BWV 187 (eerste uitvoering 4 augustus 1726, Leipzig periode)
