Advent III
Zondag 14 december 2025

Advent III of Gaudete is de tweede zondag voor Kerstmis. Wederom is er officieel geen cantate voor deze dag vanwege Tempus Clausum in Leipzig (geen muziek in de mis), dus de enige mogelijke cantates komen uit Bachs Weimar-periode, waar Tempus Clausum niet werd waargenomen tijdens Advent.

De cantate die we kennen, BWV 186a - Ärgre dich, o Seele, nicht, werd voor het eerst uitgevoerd in Weimar, 13 december 1716. Maar net als bij de cantate voor Advent II, heeft die partituur niet overleefd. Dus houden we ons aan BWV 186, een uitbreiding van het origineel dat Bach in Leipzig creëerde voor Trinitatis VII (midden in de zomer!).

Maar om je meer dan één cantate te geven om vandaag naar te luisteren, wil ik graag een cantate toevoegen waar ik me pas onlangs (november 2025) van bewust ben geworden: Die Freude reget sich, BWV 36b. Het is geen cantate voor Advent III maar een waarvan de reden onbekend is, dus kan ik het hier opnieuw gebruiken.

De reden dat ik deze cantate tot nu toe niet kende, is dat het een gereconstrueerde cantate is, onderdeel van de Schwingt freudig euch empor, BWV 36-familie van cantates - meerdere cantates die parodieën van elkaar zijn, zoals ik twee weken geleden op Advent I uitlegde.

Het is niet precies bekend wanneer deze cantate voor het eerst werd uitgevoerd; er zijn aannames dat het kan zijn geweest voor de benoeming van Johann Florenz Rivinius (aan wie de tekst eerbied bewijst) als rector van de Universiteit van Leipzig in mei 1739.

Het libretto is van Picander die het meeste ervan gebruikte voor een eerdere BWV 36-variant, Steigt freudig in die Luft, BWV 36a (uit 1726), welke verloren is.

Muziek voor vandaag

• Ärgre dich, o Seele, nicht, BWV 186a
  (eerste uitvoering 13 december 1716, Weimar periode)
• Die Freude reget sich, BWV 36b
  (eerste uitvoering mei 1739, Leipzig periode)